Göz Kök Hücre Tedavisi Nasıl Yapılır? Adım Adım Süreç

Göz Kök Hücre Tedavisi Nasıl Yapılır? Adım Adım Süreç – bilgilendirme görseli
Bu sayfada

Kısa cevap: Göz kök hücre tedavisi, ön muayene ve tetkiklerle uygunluk belirlendikten ve Sağlık Bakanlığı onayı alındıktan sonra ameliyathanede, genel veya lokal anesteziyle yapılır. Prof. Dr. Ayşe Öner ve ekibinin yayımlanmış çalışmalarında göbek kordonu kaynaklı mezenkimal kök hücreler suprakoroidal aralığa verilmiştir. Ardından bir ay göz damlası ve düzenli kontroller gelir.

Göz kök hücre tedavisi nasıl yapılır? Süreç kısaca

Göz kök hücre tedavisi tek bir işlem değil, aylara ve yıllara yayılan bir süreçtir. Prof. Dr. Ayşe Öner'in kamuya açık açıklamalarına ve yayımlanmış çalışmalarına göre süreç altı ana adımda ilerler:

  1. İlk muayene: Hastalığın türü, evresi ve gözün genel durumu değerlendirilir.
  2. Ön tetkikler: Görme alanı, optik koherens tomografi (OKT) ve elektrofizyolojik testler yapılır.
  3. Bakanlık izni: Uygun bulunan hasta için Sağlık Bakanlığı'nın ilgili kurul ve kurumlarından izin istenir.
  4. Ameliyat günü: Genel veya lokal anestezi altında hücreler suprakoroidal aralığa uygulanır.
  5. Ameliyat sonrası dönem: Bir ay damla kullanılır; kontroller 1. gün ile 1., 3. ve 6. aylarda yapılır.
  6. Uzun dönem takip: Altı ayda bir görme alanı ve OKT ile izlem sürer.

Kök hücre tedavisinin ne olduğunu, hangi hastalıklarda çalışıldığını ve nasıl etki ettiğini merak ediyorsanız önce gözde kök hücre tedavisi sayfasını okumanız yararlı olur. Bu sayfa yalnızca uygulamanın nasıl yapıldığına odaklanır.

1. Adım: İlk muayenede neler değerlendirilir?

İlk muayenede amaç, hastalığın tanısını doğrulamak ve gözün kök hücre uygulamasına yapısal olarak uygun olup olmadığını anlamaktır. Bu görüşmede hekim, şikâyetlerinizin ne zaman başladığını, nasıl ilerlediğini ve ailenizde benzer göz hastalığı olup olmadığını sorar.

Muayenede genellikle şu başlıklar ele alınır:

  • Gözlük veya lensle ulaşılabilen düzeltilmiş görme keskinliği
  • Göz içi basıncı ve gözün ön bölümünün durumu
  • Göz dibi (retina ve görme siniri) muayenesi
  • Gözün boyutu ve şekli; küçülme veya şekil bozukluğu olup olmadığı
  • Daha önce yapılmış ameliyatlar, kullanılan ilaçlar ve genel sağlık durumu

Önceki yıllara ait görme alanı, OKT veya ERG sonuçlarınız varsa yanınızda getirmeniz, hastalığın hızını görmek açısından değerlidir. Genetik test sonucunuz varsa onu da getirmeniz önerilir.

2. Adım: Kök hücre öncesinde hangi tetkikler yapılır?

Kök hücre uygulaması öncesinde görme alanı testi, OKT ve elektrofizyolojik testler yapılır. Bu testler hem adaylık kararını verir hem de ameliyat sonrası değişimin karşılaştırılacağı başlangıç değerlerini oluşturur.

Görme alanı testi, sabit bir noktaya bakarken çevrede ne kadar geniş bir alanı görebildiğinizi ölçer. OKT, retinanın katmanlarını kesit şeklinde gösteren, ışık temelli bir görüntüleme yöntemidir. ERG (elektroretinografi), retinanın ışığa verdiği elektriksel cevabı ölçer; multifokal ERG (mfERG) ise bu cevabı merkezi retinanın küçük bölgelerinden ayrı ayrı kaydeder.

Hangi testin ne ölçtüğü, kimlerin aday olabileceği ve kimlerde fayda beklenmediği ayrı bir sayfada anlatılmaktadır: göz kök hücre tedavisine kimler uygun.

3. Adım: Sağlık Bakanlığı onayı nasıl alınır?

Tetkikler sonucunda uygun bulunan her hasta için Sağlık Bakanlığı'nın ilgili kurul ve kurumlarından izin istenir. Ameliyat ancak bu izin alındıktan sonra planlanır. Onay hasta bazındadır; yani her hasta için ayrı değerlendirme yapılır.

Başvuru dosyasında genellikle hastanın tanısı, muayene bulguları, tetkik sonuçları ve planlanan uygulamanın ayrıntıları yer alır. Bu süreçte hastaya, uygulamanın rutin bir tedavi olmadığı, beklenen fayda ve olası riskler yazılı olarak açıklanır ve bilgilendirilmiş onam alınır. İznin ne kadar sürede sonuçlanacağı başvurudan başvuruya değişebilir.

Bakanlık onayı, uygulamanın yasal çerçevede ve denetlenebilir biçimde yapılmasını sağlar. Onay, sonucun ne olacağını göstermez; yalnızca hastanın bu uygulama için değerlendirilip uygun bulunduğu anlamına gelir. Onay beklenirken hastalığınız için önerilen diğer kontrollere ve tedavilere devam etmeniz gerekir.

4. Adım: Ameliyat günü neler olur?

Ameliyat günü hücreler, ameliyathane koşullarında ve steril ortamda göze uygulanır. Prof. Dr. Ayşe Öner'in açıklamalarına göre işlem, hastanın tercihine göre genel veya lokal anesteziyle yapılabilir. Uygulama tek göze ya da aynı seansta iki göze yapılabilir.

Ameliyat gününün akışı, diğer göz ameliyatlarına benzer. Hastaneye kabul işlemlerinin ardından onam formları son kez gözden geçirilir ve sorularınız yanıtlanır. Ameliyathanede göz çevresi antiseptik solüsyonla temizlenir, steril örtüler serilir ve seçilen anestezi uygulanır. Hücreler, yetkili laboratuvarda hazırlanmış ve kalite kontrolünden geçmiş olarak ameliyathaneye getirilir.

Anestezi seçenekleri nelerdir?

ÖzellikGenel anesteziLokal anestezi
İşlem sırasında bilinçHasta uyutulurHasta uyanıktır, göz bölgesi uyuşturulur
Kimler tercih edebilir?Kaygı düzeyi yüksek, uzun süre hareketsiz kalmakta zorlanan hastalarUyanık kalmayı sorun etmeyen, genel anestezi almak istemeyen hastalar
Öncesinde gerekenlerAnestezi uzmanının değerlendirmesi, belirli süre açlıkHekimin vereceği talimatlar
KararHasta tercihi ve genel sağlık durumuna göre hekimle birlikte verilirHasta tercihi ve genel sağlık durumuna göre hekimle birlikte verilir

Anestezi türü ne olursa olsun, işlem sırasında hastanın ağrı hissetmemesi hedeflenir. Ameliyat öncesi açlık süresi ve kullandığınız ilaçlarla ilgili talimatlar size ayrıca verilir. Kan sulandırıcı dahil hiçbir ilacı hekiminize danışmadan kendiniz bırakmayın.

Suprakoroidal uygulama nasıl yapılır?

Suprakoroidal aralık, gözün beyaz dış duvarı olan sklera ile onun hemen altındaki damardan zengin koroid tabakası arasında kalan ince bir aralıktır. Ekibin 2021 ve 2025'te yayımlanan makalelerinde, Limoli tekniği olarak bilinen yöntemin değiştirilmiş bir biçimi tarif edilmiştir. Sklerada derin bir kapak (flep) hazırlanır ve hastanın kendi göz çukuru (orbita) yağından alınan küçük bir doku parçası bu alana yerleştirilir. Hücreler ince bir kanülle yağ dokusu ile koroid arasındaki aralığa verilir, ardından kapak dikişle kapatılır. Göz içindeki jel kıvamlı sıvıya (vitreus) ve retinaya doğrudan girilmez.

Prof. Dr. Ayşe Öner ve ekibinin 2020'de yayımladığı faz 3 çalışmasında ve 2025'teki uzun dönem çalışmasında her göze 5 milyon göbek kordonu kaynaklı mezenkimal kök hücre suprakoroidal yolla uygulanmıştır. Hücrelerin kaynağı ve üretim süreci hakkında bilgi için göbek kordonu kaynaklı mezenkimal kök hücre sayfasına bakabilirsiniz.

İşlemin süresi, tek veya iki göze uygulama yapılmasına ve anestezi türüne göre değişir. Ameliyat sonrası aynı gün mü taburcu olacağınız, yoksa hastanede kalmanız gerekip gerekmediği de bu etkenlere bağlıdır ve size ameliyat öncesinde açıklanır.

Subretinal, intravitreal ve suprakoroidal yol farkı nedir?

Üç yol arasındaki temel fark, hücrelerin gözün hangi katmanına bırakıldığıdır. Bu durum hem cerrahinin büyüklüğünü hem de olası komplikasyonları belirler. Prof. Dr. Ayşe Öner'in 2018 tarihli derlemesinde bu yollar ayrıntılı olarak karşılaştırılmıştır.

Uygulama yoluHücrelerin bırakıldığı yerOlası avantajıOlası riski veya dezavantajı
SubretinalRetinanın altına, fotoreseptörlerin hemen yanınaHücreler hedef dokuya en yakın noktadadır; yeni hücre yerleştirmeyi amaçlayan araştırmalarda gereklidirVitrektomi ve retinada küçük bir açıklık gerektirir; retina dekolmanı, epiretinal zar, kanama ve anormal damar gelişimi bildirilmiştir
İntravitrealGöz içindeki jel kıvamlı sıvıya (vitreus)Göz içi iğne şeklinde, görece basit bir uygulamadırHücreler vitreus içinde dağılabilir ve retinaya ulaşmaları sınırlı olabilir; onaysız uygulamalarda ağır görme kaybı bildirilmiştir
SuprakoroidalSklera ile koroid arasındaki aralığaGöz içine girilmez; vitreus ve retina yapısı korunur; hocanın açıklamasına göre ileride başka tedavilere engel olmazKanama, enfeksiyon ve göz içi basıncı değişikliği gibi cerrahi riskler vardır; göz yüzeyinde geçici kızarıklık ve şişlik sıktır

Prof. Dr. Ayşe Öner ve ekibinin 2016'daki faz 1 çalışmasında hücreler vitrektomi ile retina altına verilmiş ve 11 gözün 5'inde ikinci ameliyat gerektiren epiretinal zar ve çekintili retina dekolmanı görülmüştür. Sonraki çalışmalarda suprakoroidal yol kullanılmıştır. 2020 faz 3 çalışmasında ve 669 gözü kapsayan 2025 çalışmasında ciddi göz komplikasyonu bildirilmemiştir. 2025 çalışmasının tam metninde en sık yakınmalar göz yüzeyinde kızarıklık-şişlik (%67) ve ışığa hassasiyet (%18) olarak verilmiş; yüksek miyopisi olan 2 gözde yaklaşık 2 yıl sonra retina dekolmanı gelişmiş ve yazarlar bunu uygulamayla ilişkili bulmamıştır.

Hangi yolun seçileceği, kullanılan hücre türüne ve uygulamanın amacına bağlıdır. Yeni retina hücresi yerleştirmeyi hedefleyen embriyonik veya iPS hücresi araştırmalarında hücrelerin retinanın altına konması gerekir. Mezenkimal kök hücreler ise salgıladıkları maddelerle etki ettiği için retinaya dokunmadan, yakınındaki bir aralığa bırakılabilir. Suprakoroidal yolun tercih edilmesinin mantığı da budur.

İntravitreal yolun riskleri, Kuriyan ve arkadaşlarının 2017'de yayımladığı ve onaylı araştırma dışında göz içine hücre enjeksiyonu yapılan 3 hastada ağır görme kaybını bildiren makaleyle tıp literatürüne geçmiştir.

5. Adım: Ameliyattan sonra nelere dikkat edilmeli?

Ameliyattan sonra bir ay süreyle göz damlası kullanılır ve ilk kontrol ertesi gün yapılır. Damlaların türü ve kaç kez damlatılacağı size yazılı olarak verilir; damlaları hekim önerisi dışında kesmeyin veya değiştirmeyin.

Ameliyat sonrası ilk günlerde gözde batma, sulanma veya hafif rahatsızlık hissi olabilir. Göz cerrahisi sonrası genel öneriler arasında gözü ovuşturmamak, damla öncesinde elleri yıkamak ve gözü kirli sudan korumak yer alır. Size özel kısıtlamalar ve işe ya da okula dönüş zamanı, ameliyatın ardından hekiminiz tarafından belirlenir.

Aşağıdaki durumlardan biri olursa kontrol gününü beklemeden aynı gün göz acile başvurun veya 112'yi arayın:

  • Giderek artan veya ağrı kesiciyle geçmeyen göz ağrısı
  • Belirgin kızarıklık, şişlik ya da gözden akıntı
  • Görmede ani azalma veya görüşe perde inmesi
  • Uçuşan cisimlerde ya da ışık çakmalarında ani artış

Kontrol takvimi nasıl işler?

ZamanAmaç
1. günAmeliyat sonrası ilk değerlendirme
1. ayErken dönem kontrolü; damla kullanımının tamamlanması
3. ayGörme ve tetkiklerle ara değerlendirme
6. ayGörme ve tetkiklerle başlangıç değerlerine göre karşılaştırma
Sonrasında 6 ayda birGörme alanı ve OKT ile uzun dönem izlem

Bu takvim Prof. Dr. Ayşe Öner'in kamuya açık açıklamalarına dayanır. Hekim gerekli gördüğünde ara kontroller veya ek tetkikler isteyebilir.

6. Adım: Uzun dönem takip neden önemlidir?

Uzun dönem takip, uygulamanın etkisini ve hastalığın seyrini objektif ölçümlerle izlemenin tek yoludur. Tavuk karası, Stargardt hastalığı veya optik atrofi gibi hastalıklar yıllara yayılarak ilerlediği için tek bir kontrol sonucu tabloyu göstermez.

Prof. Dr. Ayşe Öner ve ekibinin 2025'te yayımladığı çalışmada 669 gözün tamamı 12 ay, 265 göz 2 yıl, 128 göz 3 yıl ve 19 göz 4 yıl izlenmiştir. Bu tür veriler yalnızca hastaların kontrollere düzenli gelmesiyle elde edilebilir. Her kontrol sonucu, ameliyat öncesindeki başlangıç değerleriyle karşılaştırılır. Çalışmaların bulguları ve sınırlılıkları göz kök hücre tedavisi sonuçları sayfasında ele alınmıştır.

Tetkiklerin mümkün olduğunca aynı cihazla ve benzer koşullarda tekrarlanması, sonuçların karşılaştırılabilirliğini artırır. Görme alanı testi gibi hastanın dikkatine ve iş birliğine bağlı testlerde, yorgunluk veya dalgınlık sonuçları bir kontrolden diğerine değiştirebilir. Bu nedenle hekim tek bir ölçüme değil, birkaç kontrolün gösterdiği eğilime bakar.

Kontroller ayrıca hastalığa bağlı başka sorunların erken fark edilmesini sağlar. Tavuk karası hastalarında katarakt veya makulada sıvı birikimi (ödem) gibi durumlar gelişebilir ve bunlar ayrı tedavi gerektirebilir.

Kök hücre uygulaması ağrılı mı, iyileşme nasıl olur?

İşlem anestezi altında yapıldığı için uygulama sırasında ağrı hissedilmemesi hedeflenir. Ameliyattan sonraki günlerde gözde batma, kızarıklık veya hafif rahatsızlık hissi olabilir; bu şikâyetler genellikle damla tedavisiyle birlikte azalır.

İyileşme sürecinin hızı kişiden kişiye değişir. Görmedeki olası değişimler hemen değil, kontrol tetkiklerinde zaman içinde değerlendirilir. Prof. Dr. Ayşe Öner ve ekibinin çalışmalarında ölçümler 1. ay, 6. ay ve sonraki yıllarda başlangıç değerleriyle karşılaştırılmıştır.

Kaç seans kök hücre uygulaması gerekir?

Kök hücre uygulaması için önceden belirlenmiş sabit bir seans sayısı yoktur. Yayımlanmış çalışmalar, her göze tek uygulama yapıldıktan sonraki aylar ve yıllar boyunca yapılan ölçümleri bildirmektedir. Tekrar uygulamanın yararı ve güvenliği bu çalışmalarda ayrıca incelenmemiştir.

Yeni bir uygulama düşünülüyorsa bu da rutin bir işlem gibi değil, ayrı bir değerlendirme ve izin süreci gerektiren bir karar olarak ele alınır. Kök hücre yöntemine ilişkin tüm yayınlara kök hücre yayınları sayfasından ulaşabilirsiniz.

Durumunuzun değerlendirilmesi için muayene randevusu oluşturabilirsiniz.

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için hekiminize başvurun.

Kaynaklar

  1. Öner A. Stem Cell Treatment in Retinal Diseases: Recent Developments. Turk J Ophthalmol. 2018;48(1):33-38. doi:10.4274/tjo.89972
  2. Oner A, Gonen ZB, Sinim N, Cetin M, Ozkul Y. Subretinal adipose tissue-derived mesenchymal stem cell implantation in advanced stage retinitis pigmentosa: a phase I clinical safety study. Stem Cell Res Ther. 2016;7:178. doi:10.1186/s13287-016-0432-y
  3. Sinim Kahraman N, Oner A. Umbilical cord derived mesenchymal stem cell implantation in retinitis pigmentosa: a 6-month follow-up results of a phase 3 trial. Int J Ophthalmol. 2020;13(9):1423-1429. doi:10.18240/ijo.2020.09.14
  4. Kahraman N, Gonen ZB, Sevim D, Oner A. First year results of suprachoroidal adipose tissue derived mesenchymal stem cell implantation in degenerative macular diseases. Int J Stem Cells. 2021;14(1):47-57. doi:10.15283/ijsc20025
  5. Oner A, Kahraman NS, Ünal A. Evaluating the long-term efficacy of umbilical cord-derived mesenchymal stem cell therapy in retinitis pigmentosa: findings from a 1-to-4-year follow-up. Stem Cells Transl Med. 2025;14(8). doi:10.1093/stcltm/szaf034
  6. Kuriyan AE, Albini TA, Townsend JH, et al. Vision loss after intravitreal injection of autologous "stem cells" for AMD. N Engl J Med. 2017;376(11):1047-1053. PMID: 28296617

Sıkça sorulan sorular

Kök hücre ameliyatından sonra hastanede kalmak gerekir mi?

Hastanede kalış süresi, anestezi türüne, tek veya iki göze uygulama yapılmasına ve genel sağlık durumunuza göre değişir. Genel anestezi alan hastalarda uyanma sonrası bir gözlem süresi planlanır. Size özel planlama ameliyat öncesinde hekiminiz ve hastane ekibi tarafından açıklanır.

Ameliyat sırasında uyanık olur muyum?

Bu, seçilen anestezi türüne bağlıdır. Prof. Dr. Ayşe Öner'in açıklamalarına göre işlem hastanın tercihine göre genel veya lokal anesteziyle yapılabilir. Genel anestezide uyutulursunuz. Lokal anestezide uyanık olursunuz ancak göz bölgesi uyuşturulduğu için işlem sırasında ağrı hissetmemeniz hedeflenir. Karar, genel sağlık durumunuz göz önüne alınarak birlikte verilir.

İki göze aynı gün kök hücre uygulanabilir mi?

Hocanın açıklamalarına göre uygulama tek göze ya da aynı seansta iki göze yapılabilir. Ancak 2025'te yayımlanan çalışmada iki gözüne uygulama yapılan 240 hastada gözler en az 3 ay arayla, ayrı seanslarda ameliyat edilmiştir. Aynı gün mü ayrı seanslarda mı yapılacağı, iki gözün durumu ve cerrahi riskler birlikte değerlendirilerek kararlaştırılır.

Ameliyattan sonra ne zaman işe veya okula dönebilirim?

İşe veya okula dönüş zamanı, işin türüne, anestezi şekline ve ameliyat sonrası ilk kontrolün bulgularına göre kişiye özel belirlenir. Toz, kimyasal madde veya ağır fiziksel efor içeren işlerde daha uzun bir ara gerekebilir. Size uygun dönüş tarihini ilk kontrollerde hekiminiz söyleyecektir; bu süre içinde damla tedavisini aksatmamanız önemlidir.

Kök hücre ameliyatından önce nasıl hazırlanmalıyım?

Kullandığınız tüm ilaçların listesini, önceki göz tetkiklerinizi ve varsa genetik test sonucunuzu muayeneye getirin. Genel anestezi planlanıyorsa anestezi değerlendirmesi ve açlık talimatı verilir. Kan sulandırıcı veya şeker ilacı gibi düzenli kullandığınız ilaçları hekiminize danışmadan kesmeyin. Ameliyat günü sizi eve götürecek bir yakınınızın yanınızda olması önerilir.

Ameliyattan sonra araç kullanabilir, uçağa binebilir miyim?

Araç kullanma ve yolculuk konusundaki kısıtlamalar, ameliyat sonrası ilk kontrol bulgularına ve size uygulanan anestezi türüne göre hekiminiz tarafından belirlenir. Genel anestezi alınan gün araç kullanılmaması genel bir kuraldır. Şehir dışında yaşıyorsanız dönüş planınızı, ertesi gün yapılan ilk kontrolden sonraya göre yapmanız önerilir.

Kök hücrenin etkisi ne zaman ortaya çıkar?

Mezenkimal kök hücreler kalan retina hücrelerini salgıladıkları maddelerle destekler; bu nedenle olası etki bir gecede değil, zaman içinde değerlendirilir. Prof. Dr. Ayşe Öner ve ekibinin çalışmalarında ölçümler 1. ve 6. ayda ve sonraki yıllarda başlangıç değerleriyle karşılaştırılmıştır. Etkinin varlığı ve miktarı kişiden kişiye değişir.

Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için hekiminize başvurunuz.

İlgili sayfalar

Eksozom Tedavisi

Rejeneratif (yenileyici) tıp dünyası, her geçen gün sınırları zorlayan ve daha önce tedavisi imkansız olarak görülen hastalıklara umut olan devrim niteliğinde keşiflere…

PRP ve Growth Hormon Enjeksiyonları

PRP (Trombositten Zengin Plazma) ve Growth Hormon (Büyüme Faktörü) Enjeksiyonları, hücre ölümlerini durdurmada ve sinir fonksiyonlarını desteklemede çığır açan sonuçlar…

Optogenetik Tedaviler

Tıp ve biyoteknoloji dünyası, yıllar boyunca "asla geri döndürülemez" olarak kabul edilen tam görme kayıplarını tedavi edebilmek için bilim kurgu filmlerini aratmayan…

Bilgi Formu

Bilgi ve muayene talepleriniz için formu doldurabilir veya telefon ve WhatsApp üzerinden ulaşabilirsiniz.