Lazer Tedavileri

Tıp teknolojisinin son yarım yüzyılda göz sağlığı alanına sunduğu en büyük armağanlardan biri, şüphesiz ışığın odaklanmış ve muazzam bir enerjiye dönüştürülmüş hali olan lazer teknolojisidir. Gözün yapısı gereği ışığı doğrudan içeri alabilen saydam bir organ olması, göz hastalıklarının tedavisinde lazeri "neştersiz, iğnesiz ve kanamasız" bir cerrahi araca dönüştürmüştür.

Göz Hastalıklarında Lazerin Yeri ve Önemi

Halk arasında "göze lazer yapılması" denildiğinde genellikle sadece gözlüklerden kurtulmak için yapılan işlemler (Excimer Lazer / LASIK) akla gelir. Oysa ki göz hastalıklarında lazer, bundan çok daha derin, bazen doğrudan "körlüğü engelleyen" hayati bir tedavi yöntemidir. Özel dalga boylarındaki bu yoğunlaştırılmış ışık demetleri, gözün ulaşılamaz arka dokularına saniyeler içinde müdahale etme, kanayan damarları mühürleme, yırtıkları lehimleme ve hücreleri onarma gücüne sahiptir.

Temel Lazer Tedavileri

Başlıca lazer tedavi yöntemleri ve kullanım alanları şunlardır:

1. Argon Lazer (Retina Lazer Fotokoagülasyonu)

Gözün arka tabakası olan retinadaki sorunları tedavi etmek için kullanılan altın standarttır. Lazerin ısıl enerjisi kullanılarak hastalıklı dokularda mikroskobik yanıklar (mühürlemeler) oluşturulur.

• Retina Yırtıkları ve Delikleri: Retinada oluşan bir yırtık acilen tedavi edilmezse, göz içi sıvısı bu yırtıktan sızarak retinayı duvarından ayırır (Retina Dekolmanı) ve körlüğe neden olur. Argon lazer ile yırtığın etrafı çepeçevre "lehimlenerek" yırtığın büyümesi ve dekolman oluşumu saniyeler içinde önlenir.
• Diyabetik Retinopati (Şeker Hastalığı Hasarı): Uzun süreli şeker hastalığı retinada kanamalara ve anormal yeni damarların oluşmasına neden olur. Argon lazer (Panretinal Fotokoagülasyon) uygulanarak, retinanın oksijensiz kalan kısımları lazerlenir. Bu sayede hücrelerin oksijen ihtiyacı azaltılır, kanayan anormal damarlar kurutulur ve görme merkezinin boğulması engellenir.
• Retina Ven Tıkanıklıkları: Göz damarlarındaki tıkanıklıklar sonrası oluşan kanama ve ödemi durdurmak için destekleyici olarak kullanılır.

2. SLT (Selektif Lazer Trabeküloplasti)

Açık açılı Glokom (Göz Tansiyonu) tedavisinde devrim yaratan, dokuya zarar vermeyen "soğuk" bir lazer türüdür. Göz içi sıvısının dışarı atıldığı ancak tıkanmış olan trabeküler ağ bölgesine uygulanır. Lazer atışları, bu bölgedeki hücreleri hücresel düzeyde uyararak temizlik mekanizmalarını harekete geçirir. Sıvının dışarı akışı rahatlar ve göz tansiyonu güvenli seviyelere düşer. Hastayı damla bağımlılığından kurtarabilen ağrısız bir yöntemdir.

3. YAG Lazer Uygulamaları

• Kapsülotomi: (Önceki başlıklarda detaylandırıldığı üzere) Katarakt ameliyatı sonrası yapay merceğin arkasındaki zarın kirlenmesi (ikincil katarakt) durumunda, zarı saniyeler içinde açarak net görüşü geri getiren işlemdir.
• İridotomi: Dar açılı glokom veya ani glokom krizlerinde, gözün renkli kısmı olan irise milimetrik bir delik (bypass yolu) açılarak göz içi sıvısının aniden boşalmasını ve tansiyonun normale dönmesini sağlayan hayat kurtarıcı müdahaledir.

Göz hastalıklarında Lazer Uygulama Süreci

İstanbul'da göz hastalıklarında lazer tedavisi, hastalığın türüne ve gözün mevcut durumuna göre planlanır. Uygulama aşamaları, tercih edilen lazer yöntemine bağlı olarak değişebilir.

1. Damla ile Hazırlık: İşlem için iğne, narkoz veya genel anestezi kullanılmaz. Göz yüzeyi damla ile uyuşturulur ve gerekiyorsa göz bebeği yine damlalarla büyütülür.
2. İşlem Anı: Hasta cihaza çenesini yaslar. Gözünü kırpmaması ve lazerin doğru odaklanması için gözün ön yüzeyine özel koruyucu bir kontakt lens yerleştirilir. Cihazdan gelen ışık atımları (flashes) başlar.
3. Süre ve Hissiyat: Uygulanacak lazerin türüne göre işlem 5 dakika ile 20 dakika arasında değişir. SLT veya YAG lazerde hiçbir acı hissedilmez. Argon lazer uygulamasında (özellikle yoğun diyabet tedavisinde) hasta bazen hafif, tolere edilebilir bir iğnelenme veya batma hissedebilir.
4. Taburcu: Gözde herhangi bir kesi veya dikiş olmadığı için bandaja gerek yoktur. Hasta anında ayağa kalkıp normal yaşamına geri döner. Sadece birkaç saat süren bir ışık hassasiyeti yaşanması normaldir.