Makula Cerrahisi

Gözümüzü yüksek çözünürlüklü kusursuz bir kameraya benzetecek olursak, bu kameranın en can alıcı noktası, tam ortasında yer alan ve "HD (Yüksek Çözünürlüklü)" keskin görüşü sağlayan makula (sarı nokta) bölgesidir. İnsanların yüzlerini tanımamız, bir kitabı okuyabilmemiz, renkleri canlı bir şekilde ayırt etmemiz ve aracımızı güvenle kullanmamız, tamamen sadece birkaç milimetre çapındaki bu minik dokunun sağlıklı çalışmasına bağlıdır. Ancak bazı durumlarda, makula dokusu göz damlaları, iğneler veya lazerlerle düzeltilemeyecek mekanik çekintilere ve yapısal bozulmalara maruz kalır.

Makula Hastalıkları Nelerdir? Hangi Durumlarda Cerrahi Gerekir?

İstanbul Makula cerrahisi, genellikle yaşlanmaya bağlı olarak göz içindeki jelin (vitreusun) yapısının bozulması ve sarı noktayı mekanik olarak çekmesi, buruşturması veya delmesi durumlarında zorunlu hale gelir.

1. Epiretinal Membran (ERM - Makulada Zar Oluşumu): Gözün içini dolduran jel, ilerleyen yaşla birlikte retinadan ayrılırken makula yüzeyinde yara izine benzer yarı saydam, ince bir zar bırakabilir. Bu zar zamanla büzüşerek altındaki hassas sarı noktayı adeta bir çarşafı buruşturur gibi kırıştırır.

• Belirtileri: Hastalar düz çizgileri (örneğin kapı kenarları, fayans araları veya pencere pervazları) eğri, dalgalı, kırık veya çarpık görmeye başlar (Metamorfopsi). Okuma yetisi ciddi şekilde düşer. Tedavisi sadece bu zarın cerrahi olarak mikron seviyesinde soyulmasıdır.

2. Makula Deliği (Macular Hole): Göz içindeki jel (vitreus) retinadan ayrılırken bazen sarı noktaya çok sıkı yapışık kalır ve ayrılma sırasında sarı noktanın tam ortasından bir doku parçasını kopararak orada mikroskobik bir delik açar.

• Belirtileri: Hasta, tam baktığı noktanın ortasında gri veya siyah, bulanık bir leke görür (merkezi skotom). Kişinin yüzüne baktığında yüzünü göremez ama omuzlarını veya saçını görebilir. Bu delik kendiliğinden kapanmaz; zamanla genişleyerek kalıcı merkezi körlüğe yol açar. Acil cerrahi müdahale şarttır.

Cerrahi Süreç: Gözün Merkezine Yapılan Mikro-Dokunuş

İstanbul makula cerrahisi, özünde ileri düzey bir Vitrektomi ameliyatıdır ancak odak noktası doğrudan görme merkezi olduğu için çok daha spesifik, yüksek çözünürlüklü mikroskoplar ve ekstra ince aletler gerektirir.

1. Dikişsiz Vitrektomi ile Giriş: Gözün beyazından saç teli inceliğinde üç adet mikroskobik giriş yapılır. Gözün içini dolduran jelimsi sıvı (vitreus) temizlenerek makula bölgesine net bir erişim sağlanır.
2. Zar Soyma İşlemi (Membran Peeling): İşte bu aşama, göz cerrahisinin zirvesidir. Hekim, dokuyu daha iyi görebilmek için göz içine özel mavi veya yeşil biyolojik boyalar sıkar. Ardından, kalınlığı milimetrenin binde biri kadar olan mikroskobik cımbızlar (mikro-forseps) yardımıyla, o buruşuk zarı veya deliğin etrafındaki gergin dokuyu (İç Limitan Membran - ILM) sarı noktanın üzerinden adeta soğanın zarını soyar gibi son derece nazikçe kaldırıp alır.
3. Gaz Tamponu ve Kapanış: Zar soyulduktan ve buruşukluk/delik açığa çıkarıldıktan sonra, dokunun yerine yapışıp düzelmesi ve açılan deliğin kapanması için gözün içine genleşen özel bir gaz doldurulur. Operasyon, dikiş atılmadan mikro tünellerin kendi kendine kapanmasıyla son bulur.

Makula Ameliyatı Sonrası Hayati Detay: Yüzüstü Yatış ve Uçuş Yasağı

Makula cerrahisinin başarısı, ameliyat sonrası süreçte hastanın doktorun talimatlarına olan tam uyumuna bağlıdır.

• Yüzüstü Pozisyon: Göz içine konulan gazın yerçekiminin tersine (yukarıya doğru) baskı yapma özelliği vardır. Bu gazın tam gözün arkasındaki sarı noktaya baskı yapabilmesi için, hastanın genellikle ilk 5 ila 7 gün boyunca, doktorun belirlediği saatlerde yüzüstü (yere bakacak şekilde) yatması veya oturması gerekir. Bu pozisyon, deliğin kapanmasını sağlayan en kritik faktördür.
• Uçak Seyahati Yasağı: Göz içinde gaz bulunduğu süre boyunca (gazın türüne göre 2 ila 6 hafta arası), basınç farkının göz içi basıncını tehlikeli boyutlara çıkarmaması için hastaların uçağa binmesi ve yüksek rakımlı yerlere çıkması kesinlikle yasaktır.