Görme Alanı Testi

Görme duyumuz, yalnızca tam karşımızda odaklandığımız bir noktayı veya okuduğumuz bir metni seçebilmekten ibaret değildir. Araç kullanırken yan aynalardan gelen bir hareketi fark etmemiz, kalabalık bir caddede yürürken insanlara çarpmadan ilerleyebilmemiz veya yerdeki bir engele takılmaktan son anda kurtulmamız, tamamen "çevresel (periferik) görme alanımızın" genişliğine ve sağlığına bağlıdır. Ancak bazı göz ve beyin hastalıkları, bu geniş görsel uzayı dışarıdan içeriye doğru sessizce, hastaya hiçbir ağrı veya bulanıklık hissettirmeden daraltır. Hastalar, genellikle dünyayı adeta bir "anahtar deliğinden" veya "at gözlüğünden" izlemeye başladıkları son evreye gelene kadar bu hücresel kayıpların farkına varamazlar.

Görme Alanı Nedir ve Beyin Bizi Nasıl Yanıltır?

Görme alanı, başımızı ve gözlerimizi hiç hareket ettirmeden, tam karşıda sabit bir noktaya bakarken sağda, solda, yukarıda ve aşağıda algılayabildiğimiz üç boyutlu, geniş uzaysal alandır. Normal ve sağlıklı bir insan gözü, tek başına yatay eksende yaklaşık 160 derece, dikey eksende ise 120 derecelik muazzam bir alanı tarayabilir.

Ancak görme sinirinde (optik sinir) bir hasar oluştuğunda, bu alanda "Kör Noktalar (Skotomlar)" oluşmaya başlar. İşin en tehlikeli yanı şudur: İnsan beyni, muazzam bir "tamamlama ve illüzyon" yeteneğine sahiptir. Görme alanınızın bir köşesinde hücreler ölse ve orada bir kör nokta oluşsa bile, beyniniz o boşluğu çevredeki renklere ve dokulara bakarak "tahmini olarak" doldurur. Yani siz orada siyah bir leke görmezsiniz; sadece oradaki hareketi veya nesneyi algılayamazsınız. İşte bu nedenle, beynin bu kusursuz illüzyonunu kırıp gerçek hasarı ortaya çıkaracak tek yöntem, tamamen objektif ve milimetrik ölçüm yapan Bilgisayarlı Görme Alanı testidir.

Bilgisayarlı Görme Alanı (Perimetri) Testi Nasıl Uygulanır?

Görme alanı testi, herhangi bir damla damlatılmasını, iğne yapılmasını veya göze cihazla dokunulmasını gerektirmeyen, tamamen ağrısız ve karanlık bir odada gerçekleştirilen interaktif bir ölçüm sürecidir. Bu test, hastanın aktif katılımını ve dikkatini gerektirir.

Adım Adım Test Aşamaları:

1. Hazırlık ve Pozisyon: Hasta, dış ortamdan izole edilmiş sessiz ve loş bir odaya alınır. Yarım bir küreye (veya geniş bir çanağa) benzeyen cihazın önüne konforlu bir şekilde oturur. Test tek tek yapıldığı için hastanın bir gözü özel bir bantla kapatılır. Hastanın eline, bir oyun konsolu kumandasına benzeyen küçük bir "buton" (tıklama cihazı) verilir.
2. Odaklanma (Fiksasyon): Hastadan, çanağın tam ortasında bulunan sabit, sarı veya turuncu renkli hedef ışığa test boyunca gözünü hiç kırpmadan (mümkün olduğunca) ve gözünü kaydırmadan bakması istenir. Başarılı bir testin en büyük sırrı, gözün bu merkezden ayrılmamasıdır. Cihaz içindeki kızılötesi kameralar, hastanın gözünün kayıp kaymadığını saniye saniye takip eder.
3. Işık Uyaranları ve Tepki: Test başladığında, kubbenin (çanağın) sağından, solundan, altından veya üstünden farklı büyüklüklerde ve farklı parlaklık derecelerinde (bazen çok parlak, bazen zar zor seçilebilen çok soluk) beyaz ışıklar saniyelik olarak yanıp söner. Hasta, tam karşıya bakmaya devam ederken, çevresinde yanan bu ışıklardan herhangi birini hissettiği/gördüğü anda elindeki butona basar.
4. Haritalama ve Analiz: Bilgisayar, hastanın hangi açıdaki ve hangi solukluktaki ışıkları görüp, hangilerini kaçırdığını (butona basmadığını) kaydeder. Testin sonunda, siyah, gri ve beyaz bölgelerden oluşan, görsel uzayın "tepe ve çukurlarını" gösteren yüksek çözünürlüklü bir topografik harita basılır.

Görme Alanı Testinin Hayati Önem Taşıdığı Hastalıklar

Bu cihaz, oftalmoloji ve nöroloji dünyasının ortaklaşa kullandığı en kritik haritalama aracıdır. Kliniğimizde özellikle şu hastalık gruplarının teşhisinde ve tedavisinin yönlendirilmesinde vazgeçilmezdir:

1. Glokom (Göz Tansiyonu) - Sessiz Hırsızın Ayak İzleri: Dünyada kalıcı körlüğün en büyük ikinci nedeni olan Glokom, göz içindeki sıvı basıncının artarak görme sinirini ezmesi durumudur. Glokom, hastanın görmesini merkezden değil, en dış çevreden (periferden) içeriye doğru yavaş yavaş çalar. OCT cihazı sinirdeki incelmeyi gösterirken, Görme Alanı Testi bu incelmenin hastanın hayatına nasıl yansıdığını, görüşünün ne kadar daraldığını kanıtlar. Glokomun evrelendirilmesinde (başlangıç, orta, ileri) ve uygulanan damla tedavilerinin/lazerlerin işe yarayıp yaramadığının takibinde yegane rehberdir.

2. Nörolojik Hastalıklar ve Beyin Tümörleri: Gözümüzün ürettiği görüntüler, optik sinirler aracılığıyla beynin en arkasına kadar uzun bir yolculuk yapar. Bu yolculuk sırasında beynin içinde (örneğin Hipofiz Bezi bölgesinde) büyüyen bir kitle veya tümör, görme sinirlerine baskı yapabilir. Görme alanı testi, nörolojik yollardaki bu baskıyı, çok tipik "yarım körlük (Hemianopsi)" veya "çeyrek körlük (Kuadrantanopsi)" grafiklerine dökerek tespit eder. Bazen bir beyin tümörü veya MS (Multipl Skleroz) plağı, MR (Emar) çekilmeden aylar önce sadece bir görme alanı testi ile, hasarın şeklinden yola çıkılarak nokta atışı tespit edilebilir.

3. Retinitis Pigmentosa (Tavuk Karası) ve Genetik Distrofiler: Hücresel ölümlerin çevreden merkeze doğru ilerlediği, hastaların gece körlüğü yaşadığı ve zamanla görüşlerinin bir "boru veya tünel" içinden bakıyormuşçasına (Tünel Vizyonu) daraldığı genetik hastalıklardır. Test, hastanın elinde kalan fonksiyonel görüş alanının yüzdesini net bir şekilde belirler. Yasal körlük sınırlarının ve maluliyetin tespitinde yasal bir kanıttır.

4. İlaç Toksisitesi Taramaları: Romatizma veya Lupus tedavisinde kullanılan bazı ilaçların (Plaquenil vb.) sarı noktada yarattığı toksik (zehirleyici) etkileri erken safhada, "santral skotom" adı verilen merkezi kör noktalar şeklinde yakalamak için rutin olarak uygulanır.