Bu sayfada
Gözümüzün iç yüzeyini bir duvar kağıdı gibi kaplayan ve görme işlevinin gerçekleştiği retina (sinir) tabakası, gözün anatomik bütünlüğü için hayati bir öneme sahiptir. Retinada oluşan bir yırtık veya deliğin ardından, göz içi sıvısının bu yırtıktan sızarak sinir tabakasını yerinden ayırması durumuna "Retina Dekolmanı" adı verilir. Saatler içinde kalıcı körlüğe yol açabilen bu büyük kriz anında, sorunu çözmek için sadece gözün içinden (Vitrektomi ile) değil, bazı özel durumlarda gözün dışından da müdahaleler yapılabilmektedir. Tıp literatüründe Skleral Çökertme Cerrahisi (Scleral Buckling) olarak adlandırılan bu klasik ancak son derece etkili mikrocerrahi yöntemidir.
Skleral Çökertme Cerrahisi Nedir?
Retina dekolmanını tedavi etmenin temel mantığı, yerinden kopan sinir tabakasını (retinayı) tekrar gözün dış duvarına (skleraya) yapıştırmaktır. Vitrektomi ameliyatı bunu gözün içine girip içeriden dışarıya doğru bir baskı (gaz veya silikon) uygulayarak yaparken; Skleral Çökertme cerrahisi tam tersi bir mekanizmayla, "dışarıdan içeriye" doğru çalışır.
Bu operasyonda gözün içine girilmez. Göz küresinin beyaz ve dayanıklı olan dış duvarının (sklera) üzerine, tamamen biyouyumlu, esnek ve ömür boyu gözde kalacak özel bir "silikon bant veya sünger" dikilir. Bu silikon bant, gözü adeta bir kemer gibi sarar ve dış duvarı hafifçe içeriye doğru çökerterek, yerinden ayrılmış olan retinaya doğru iter. Dış duvar ve retina birbirine yaklaştığında, yırtık fiziki olarak kapanır, sıvı sızıntısı durur ve retina kendi doğal yerine yeniden yapışarak beslenmeye başlar.
Hangi Durumlarda Skleral Çökertme Tercih Edilir?
- Genç Yaştaki Hastalar: Vitrektomi ameliyatı (göz içine girilmesi), genç hastalarda gözün doğal merceğinin hızla matlaşarak birkaç yıl içinde "Katarakt" olmasına neden olur. Skleral çökertme ise göz içine girmediği için gözün kendi doğal ve pırıl pırıl merceğini (lensini) korur. Genç hastalar için en büyük avantaj budur.
- Miyopisi Yüksek Olan Kişiler: Yüksek miyoplarda göz küresi normalden daha uzun olduğu için retina kenarlardan daha fazla gerilir ve yırtılır. Dışarıdan sarılan bu silikon bant, gözün bu uzunluğunu hafifçe kısaltarak ve gerilimi azaltarak (traksiyonu kaldırarak) yırtıkların kapanmasını sağlar.
- Göz İçi Jelinin (Vitreusun) Tam Ayrılmadığı Vakalar: Retinayı çeken jelin yapısının cerrahi olarak içeriden temizlenmesinin riskli olduğu spesifik retina ayrılmalarında (diyaliz vakaları).
Cerrahi Süreç: Gözün Dışından Gelen Şifa
Skleral Çökertme, titiz bir rekonstrüktif operasyondur.
- Yırtığın Tespiti: Operasyon sırasında cerrah, özel mikroskoplar ve kafa lambaları kullanarak gözün dışından retinadaki yırtıkların yerini milimetrik olarak işaretler.
- Dondurma (Kriyoterapi): Yırtığın çevresindeki dokular, gözün dışından uygulanan özel bir dondurma cihazı (kriyoprop) ile dondurulur. Bu işlem, retinada yapay ve kontrollü bir yara izi (skar) oluşturarak, retinanın duvara adeta "lehimlenmesini" sağlar.
- Çökertme Bandının Yerleştirilmesi: Biyouyumlu silikon bant, yırtığın tam üzerine denk gelecek şekilde gözün dış beyaz duvarına (skleraya) kalıcı ve erimeyen dikişlerle tutturulur. Bu bant ömür boyu gözde kalır, dışarıdan görünmez ve estetik bir bozukluk yaratmaz.
- Sıvı Drenajı: Eğer yırtığın arkasında (retina altında) çok fazla sıvı birikmişse, gözün dışından ince bir iğne veya mikroskobik kesi ile bu sıvı yavaşça boşaltılarak retinanın tam olarak oturması sağlanır.
Sıkça sorulan sorular
Skleral çökertme cerrahisinin vitrektomi ameliyatından farkı ve en büyük avantajı nedir?
Skleral çökertme, özellikle genç yaştaki retina dekolmanı (sinir kopması) hastaları için dünyadaki "altın standart" cerrahidir. Vitrektomi ameliyatında gözün "içine" girilir, bu da doğal göz merceğinin hızla matlaşarak birkaç yıl içinde katarakt olmasına yol açar. Skleral çökertme ise "dışarıdan" yapılan bir ameliyattır; gözün içine girilmez. Yırtılan retinanın yerine oturması için gözün dış duvarına esnek bir silikon bant sarılır. Göz içine girilmediği için hastanın kendi doğal göz merceği (lens) korunur ve katarakt oluşumu engellenir.
Gözümün dışına dikilen bu silikon bant (kemer) dışarıdan bakıldığında belli olur mu? Ömrü ne kadardır?
Kesinlikle belli olmaz. Gözün dış beyaz duvarına (skleraya) yerleştirilen bu tamamen biyouyumlu silikon sünger veya bant, gözün arka kısmında kalır ve üzerini göz zarı (konjonktiva) tamamen örter. Karşınızdan size bakan hiç kimse gözünüzde böyle bir bant olduğunu anlayamaz, kozmetik/estetik bir sorun yaratmaz. Bu bant, aksi bir tıbbi durum gerekmedikçe, sizi ömür boyu retina yırtıklarından korumak için gözünüzde kalıcı olarak tutulur.
Skleral çökertme cerrahisinden sonra uçuş yasağı var mı?
Vitrektomi ameliyatındaki gibi göz içine gaz verilmediği durumlarda uçuş yasağı yoktur. Hastalar genellikle ameliyattan birkaç gün sonra yapılan ilk kontrolün ardından uçak yolculuğu yapabilir ve iş ya da sosyal yaşamlarına daha hızlı dönebilir.
Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için hekiminize başvurunuz.
