Göz sağlığı söz konusu olduğunda, saniyelerin ve dakikaların bile büyük önem taşıdığı, acil tıbbi müdahale gerektiren en kritik rahatsızlıkların başında Retina Dekolmanı (retina ayrılması) gelmektedir. Görme kaybı riskiyle karşı karşıya kalan hastalar için doğru hekime ve donanımlı bir merkeze hızlıca ulaşmak hayati bir önem taşır.
Retina Dekolmanı Nedir?
Gözümüzün arka iç duvarını adeta bir duvar kağıdı gibi kaplayan retina (ağ tabaka), dışarıdan gelen ışığı algılayan ve görme sinirleri aracılığıyla beyne ileten milyonlarca sinir hücresinden oluşur. Gözün bir fotoğraf makinesi olduğunu düşünürsek, retina bu makinenin filmidir. Retina dekolmanı, bu hayati sinir tabakasının, altındaki besleyici damar tabakasından (koroid) ayrılarak göz boşluğuna doğru yer değiştirmesi durumudur.
Retina, altındaki tabakadan ayrıldığında oksijen ve besin desteğinden mahrum kalır. Bu durum hücresel düzeyde hızla ölüme yol açar. Eğer ayrılan doku kısa süre içerisinde cerrahi müdahale ile eski yerine yapıştırılmazsa, hücre ölümleri kalıcı hale gelir ve hastalık tam ve geri dönüşümsüz körlükle sonuçlanır.
Retina Dekolmanı Tipleri Nelerdir?
Hastalığın oluşum mekanizmasına göre üç ana retina dekolmanı tipi bulunmaktadır:
1. Yırtıklı (Regmatojen) Retina Dekolmanı
En sık karşılaşılan dekolman türüdür. Gözün içini dolduran ve vitreus adı verilen yumurta akı kıvamındaki jelimsi sıvı, yaş ilerledikçe veya yüksek miyopi gibi etkenlerle büzüşerek sıvılaşmaya başlar. Bu büzüşme sırasında vitreus, yapışık olduğu retinayı çeker ve retinada bir yırtık veya delik oluşturur. Göz içindeki sıvı bu yırtıktan sızarak retinanın altına girer ve duvar kağıdının duvardan kabarması gibi retinayı yerinden ayırır.
2. Çekintili (Traksiyonel) Retina Dekolmanı
Daha çok ileri evre diyabetik retinopati hastalarında görülen bu türde, retinada bir yırtık yoktur. Göz içinde oluşan anormal kan damarları ve zarlar (fibröz bantlar) retinaya yapışır ve büzüşerek retinayı fiziksel olarak altındaki tabakadan çeker ve ayırır.
3. Sıvı Birikimli (Eksüdatif veya Seröz) Retina Dekolmanı
Bu tipte retinada yırtık veya çekinti yoktur. Göz içindeki şiddetli iltihaplanmalar (üveit), tümörler veya ciddi hipertansiyon gibi göz dışı sistemik hastalıklar nedeniyle retina altında sıvı birikmesi sonucu retinanın yerinden kalkmasıdır.
Risk Faktörleri: Kimler Tehlike Altında?
Retina dekolmanı her yaşta görülebilmekle birlikte, genellikle 40 yaş üstü bireylerde ortaya çıkar. Ancak aşağıdaki risk faktörlerine sahip kişilerin çok daha dikkatli olması gerekir:
- Yüksek Miyopi: Göz küresinin normalden uzun olması nedeniyle retina tabakası incelir ve yırtılmaya çok daha meyilli hale gelir.
- Göz Travmaları: Göze alınan şiddetli darbeler, künt travmalar veya delici yaralanmalar retinanın aniden yırtılmasına yol açabilir.
- Katarakt Ameliyatı Geçmişi: Özellikle komplike geçmiş katarakt ameliyatlarından aylar veya yıllar sonra dekolman riski genel popülasyona göre artış gösterir.
- Aile Öyküsü: Ailesinde retina dekolmanı öyküsü bulunan kişilerin genetik yatkınlığı bulunur.
- Diğer Göz Hastalıkları: Göz içi iltihapları, retina incelmeleri (Lattis dejenerasyonu) ve kontrolsüz diyabet.
Retina Dekolmanının Belirtileri Nelerdir?
Retina dekolmanının en önemli özelliği tamamen ağrısız olmasıdır. Ancak göz, durumun aciliyetini çok net görsel belirtilerle haber verir. Aşağıdaki belirtilerden herhangi birini yaşamanız durumunda vakit kaybetmeden bir göz hekimine başvurmanız gerekmektedir:
- Işık Çakmaları (Fotopsi): Gözünüz kapalıyken bile, özellikle karanlık ortamlarda şimşek çakması veya fotoğraf makinesi flaşı patlaması şeklinde ışıklar görmek. Bu, vitreusun retinayı çektiğinin ilk işaretidir.
- Uçuşan Cisimlerde Ani Artış: Görüş alanınızda aniden beliren, örümcek ağı, is, kurum, siyah noktalar veya uçuşan sinekler şeklinde lekeler (Vitreus içine olan küçük kanamaları veya hücre dökülmelerini gösterir).
- Görüşte Perde İnmesi: Görüş alanının bir köşesinden (genellikle aşağıdan veya yukarıdan) merkeze doğru ilerleyen gri veya siyah bir perdenin inmesi. Bu, retinanın dekolman olan (ayrılan) bölgesini gösterir ve durumun çok acil olduğunun kanıtıdır.
Teşhis Nasıl Konulur?
Hastalarımız şikayetleriyle başvurduğunda, Uzman Dr. Ayşe Öner tarafından acil ve kapsamlı bir değerlendirme yapılır. Göz bebekleri damla ile genişletilir ve özel mercekler yardımıyla göz dibi (fundus) muayenesi yapılarak retinanın her bölgesi incelenir, yırtığın yeri ve dekolmanın boyutu tespit edilir. Eğer göz içi kanama nedeniyle retina doğrudan görülemiyorsa, Göz Ultrasonografisi (B-Scan USG) kullanılarak retinanın durumu ve ayrılma seviyesi kesin olarak teşhis edilir.
Retina Dekolmanı Tedavi Yöntemleri
Retina dekolmanının tek tedavisi cerrahidir; ilaçla veya damlayla iyileşmesi mümkün değildir. Tedavinin yöntemi, dekolmanın tipine, büyüklüğüne ve ne kadar süredir var olduğuna göre planlanır.
1. Koruyucu Tedavi: Argon Lazer Fotokoagülasyon Eğer retinada yırtık oluşmuş ancak henüz sıvı sızıp dekolman (ayrılma) yaratmamışsa, durum ayakta ve kısa sürede lazer ile tedavi edilebilir. Yırtığın etrafı lazerle adeta yapılarak çevrelenir ve retinanın ayrılması engellenir.
2. Vitrektomi Ameliyatı (Pars Plana Vitrektomi) Günümüzde retina dekolmanı tedavisinde en sık başvurulan ve en gelişmiş mikrocerrahi yöntemidir. Gözün arka kısmına milimetrik, dikiş gerektirmeyen kesilerle girilerek retinanın ayrılmasına neden olan vitreus jeli ve çekintiler tamamen temizlenir. Göz içindeki sıvı boşaltılır ve retina lazer yardımıyla eski yerine yapıştırılır. Retinanın yerinde kalmasını sağlamak için ameliyat sonunda göz içine özel gazlar veya silikon yağı yerleştirilir.
3. Skleral Çökertme (Scleral Buckling) Bazı özel dekolman vakalarında tercih edilen, gözün dışından uygulanan bir cerrahi yöntemdir. Yırtığın olduğu bölgeye denk gelecek şekilde gözün beyaz kısmına (sklera) dışarıdan silikon bir bant veya sünger dikilir. Bu sayede göz duvarı yırtığa doğru çökertilir ve retinanın yapışması sağlanır.
Retina dekolmanı şüphesi taşıyor veya teşhisi aldıysanız, zamanın en büyük düşmanınız olduğunu unutmayın. Görme yetinizi güvenilir ellerde, en ileri teknoloji ile korumak ve hızlıca sağlığınıza kavuşmak için kliniğimizin uluslararası hasta birimi ile derhal iletişime geçebilirsiniz.
Sıkça sorulan sorular
Gözde aniden çakan şimşekler (ışık çakmaları), kurum veya uçuşan siyah noktaların aniden artması ve görüş alanının bir köşesinden merkeze doğru çekilen siyah bir perde/gölge hissi dekolmanın en net belirtileridir. Retina dekolmanı gerçek bir göz acilidir. Saatler ve günler içinde müdahale edilmezse kalıcı körlükle sonuçlanır. Kliniğimizde bu vakalar bekletilmeksizin aynı gün acil cerrahiye alınır.
Vitrektomi ameliyatı sırasında, kopan retinayı yerine yapıştırmak için gözün içine "genleşen özel bir gaz" doldurulur. Uçak kabinlerindeki basınç farkı, göz içindeki bu gazın aniden genişlemesine ve göz içi basıncının kör edici seviyelere çıkmasına neden olur. Bu nedenle, gözünüzdeki gaz tamamen emilene kadar (genellikle 2 ila 6 hafta) uçağa binmeniz kesinlikle yasaktır.
Bu kriz anını sizin için VIP bir konfora dönüştürüyoruz. Ameliyatınız Dr. Ayşe Öner tarafından JCI akreditasyonlu hastanemizde sıfır beklemeyle gerçekleştirilir. Gözünüze gaz konulduysa ve uçamıyorsanız, asistanlarımız iyileşme ve yüzüstü yatış sürecinizi rahatça geçirebilmeniz için konaklama sürenizi lüks otellerde organize eder. Dilerseniz, uçuş yasağına takılmadan ülkenize dönebilmeniz için kara veya deniz yolu ile VIP transfer alternatifleriniz de tarafımızca planlanır.
